Trong bối cảnh hiện nay, sản xuất nông nghiệp hữu cơ đang được coi là một trong những phương thức để phát triển một nền nông nghiệp bền vững. Sản phẩm hữu cơ phải được khép kín trong chuỗi từ đầu vào cho đến hình thành sản phẩm và đầu ra. Một trong những yếu tố đầu vào kể trên là phân bón và hiện nay, phân bón hữu cơ, nhất là phân bón hữu cơ vi sinh đang được nhắc đến khá nhiều vì những hiệu quả của nó đối với sản xuất nông nghiệp.

 Hành trình đưa phân bón hữu cơ vi sinh vào sản xuất nông nghiệp hữu cơ

leftcenterrightdel
Nông dân thí điểm phân hữu cơ vi sinh Sumagrow® tại Sóc Sơn, Hà Nội 

Hoạt động trong lĩnh vực công nghệ đã lâu, nhưng phải đến năm 2014, Công ty cổ phần đầu tư và phát triển công nghệ Việt Nam (Vinatech) mới tính đến phương án đưa phân hữu cơ vi sinh từ Hoa Kỳ về Việt Nam với mong muốn cung ứng một nguyên liệu vào cho sản xuất nông nghiệp bền vững.

Xuất phát từ chính câu chuyện về sản phẩm Sumagrow® xuất xứ từ Hoa Kỳ, một loại phân bón hữu cơ vi sinh được sản xuất với mong muốn hỗ trợ cho những nhà nông, để bảo vệ nguồn lương thực và nguồn nước đồng thời giúp duy trì được nguồn tài nguyên thiên nhiên cho thế hệ tương lai. Thật tình cờ, sau khi đích thân trải nghiệm sử dụng, phát hiện ra những đặc tính ưu việt của sản phẩm này, cộng với nhu cầu mang đến những sản phẩm nông nghiệp sạch, an toàn tới đông đảo người tiêu dùng cả nước, Vinatech đã tiến hành các hoạt động để đưa được sản phẩm này về tới Việt Nam. Được chấp thuận trong danh sách phân bón mà Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho phép, sản phẩm phân bón hữu cơ vi sinh này đã được đem thí điểm thử nghiệm ở nhiều loại đất, với nhiều sản phẩm cây trồng khác nhau, thậm chí bước đầu còn dùng trong cả chăn nuôi.

Theo ông Dương Văn Hùng, Phó Tổng Giám đốc Vinatech cho biết, sự màu mỡ của đất là cơ sở để ngành nông nghiệp đạt được lợi nhuận và bền vững lâu dài. Tuy nhiên, những thành phần hữu cơ thiết yếu và nguồn dinh dưỡng của đất thường xuyên bị phá hủy và khai thác bởi vì việc sử dụng quá tải công nghệ hóa học, sự xói mòn đất, sự rửa trôi các chất dinh dưỡng và khả năng canh tác còn thô sơ lạc hậu.

Hành trình hữu cơ đầu tư cho nông nghiệp hữu cơ, hành trình hữu cơ từ nông trang đến bàn ăn là một câu chuyện đầy thú vị của Vinatech, từ mong muốn đầy ý nghĩa nhân văn của bà Bùi Minh Hường, Chủ tịch Hội đồng quản trị với quyết tâm tạo ra những sản phẩm nông nghiệp với chuỗi giá trị hoàn thiện, gia tăng giá trị cho nông sản Việt. Theo bà Hường, an toàn thực phẩm là mối quan tâm hàng đầu của người tiêu dùng, tuy nhiên, giá thành sản phẩm lại khiến người tiêu dùng băn khoăn. Bởi giá của các mặt hàng nông sản sạch trên thị trường hiện vẫn luôn “nhỉnh” hơn, thậm chí là đắt gấp đôi, gấp ba so với các mặt hàng khác. Tuy nhiên, với việc nghiêm túc thực hiện canh tác hữu cơ và sử dụng phân hữu cơ vi sinh do Công ty phân phối, chất lượng được đảm bảo mà giá cả các mặt hàng cũng khá cạnh tranh.

Xu hướng hữu cơ được dự đoán sẽ tạo một lực đẩy mạnh mẽ để tái cấu trúc nền nông nghiệp Việt Nam,  nhưng quả thực giai đoạn hiện nay ở nước ta mới chỉ là những bước khởi đầu và sự đồng bộ, toàn diện phải được tính đến. Với nhận thức đó, Vinatech không chỉ cung ứng phân bón hữu cơ vi sinh mà còn bao tiêu toàn bộ sản phẩm và hợp tác để cho ra đời thương hiệu nông sản Safelife.

Qua 3 năm đưa sản phẩm phân bón hữu cơ vi sinh của Hoa Kỳ vào thị trường Việt Nam, Công ty Vinatech đã sử dụng ở các loại đất khác nhau và cây trồng khác nhau, từng bước đem lại những kết quả bất ngờ. Đơn cử như mô hình rau VietGap ở Đa Mai, Bắc Giang của gia đình chị Nguyễn Thị Cương hợp tác với Công ty Vinatech. Với diện tích hơn 7ha, người nông dân này chỉ mới bắt đầu gieo trồng các loại rau được vài vụ nhưng hiện tại, chị đã thu được lãi cao trong khi giá bán chỉ tương đương rau bán đại trà ở trên thị trường. Chia sẻ về “bí kíp” việc sản xuất rau sạch thu lãi cao của mình, chị Nguyễn Thị Cương cho biết, cách đây khoảng 1 năm, Công ty Vinatech đã về liên kết với nông dân, hỗ trợ hướng dẫn kỹ thuật cho bà con về trồng rau VietGAP sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh nên năng suất sản phẩm tăng cao hơn hẳn. “Trước đây, mỗi ha, tôi phải sử dụng cả phân bón lót, phân hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, nhân công… tính ra cũng ngót vài triệu đồng. Tuy nhiên, từ khi được giới thiệu sản phẩm phân bón vi sinh, gần như không cần sử dụng phân hóa học nữa, chi phí các khâu giảm hẳn mà công việc chăm sóc rau lại nhàn hơn, năng suất cao nên tính ra lãi hơn nhiều so với trước” chị Cương nói.

Theo anh Lương Cao Cường, kỹ sư nông nghiệp Công ty Vinatech, thử nghiệm sản phẩm phân vi sinh bón cho rau cho thấy thời gian sinh trưởng của các loại rau củ được rút ngắn nên nhanh cho thu hoạch đồng thời rau có sức đề kháng tốt, hạn chế sâu bệnh, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật nên an toàn và có năng suất cao.

Anh Cường dẫn chứng cụ thể, một sào rau cải ngọt đạt năng suất 7-8 tạ, theo giá thị trường ngoài chợ rau cải ngọt có giá rẻ nhất là khoảng 6.000 đồng/kg thì một sào anh thu được 4,2 triệu đồng. Nhân công khoán xong 1 sào đến khi thu hoạch là khoảng 8 công tức là mất 1,2 triệu đồng, cộng 700.000 đồng tiền phân bón vi sinh và giống tổng chi của 1 sào trồng rau cũng chỉ khoảng hơn 2 triệu đồng vậy tính ra anh còn lãi từ 1-2 triệu đồng/sào.

leftcenterrightdel
 Anh Nguyễn Văn Chiến thí điểm phân hữu cơ vi sinh Sumagrow® tại vườn bưởi của gia đình ở Khoái Châu, Hưng Yên

 Cũng trong dự án sử dụng thí điểm phân vi sinh sản xuất rau hữu cơ, ông Dương Văn Huấn - Trưởng nhóm sản xuất rau hữu cơ tại thôn Bãi Thượng, xã Thanh Xuân, Sóc Sơn, Hà Nội cho biết, sản xuất rau hữu cơ rất kỳ công và có yêu cầu kỹ thuật rất khắt khe, tuy nhiên, khi dùng phân vi sinh thì bà con “nhàn” hẳn.

“Do trồng rau hữu cơ không được phép sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, phân bón cho rau chủ yếu là phân động vật ủ hoai mục sau ít nhất 2 - 6 tháng mới được sử dụng nên rất mất thời gian. Còn từ khi được hướng dẫn dung phân bón vi sinh thì người nông dân không phải tự ủ phân nữa, mà chỉ cần hòa phân vi sinh vào nước để tưới. Vừa tiết kiệm công sức, vừa tăng năng suất sản phẩm nên giá trị kinh tế cao hơn” - ông Huấn nói.

Mặt khác, với chính sách bao tiêu toàn bộ đầu ra của sản phẩm, Công ty Vinatech cam kết thu mua và phân phối trực tiếp cho Công ty cổ phần thực phẩm sạch Safelife đồng thời cung cấp cho các bếp ăn công nghiệp nên bà con nông dân không lo lắng về đầu ra.

Cũng mới sử dụng phân vi sinh được một năm nay, nhưng vườn cam Vinh 3,5 ha của ông Trịnh Sư Hòa (thị trấn Chũ, huyện Lục Ngạn, Bắc Giang), vụ vừa qua cũng thu hoạch đạt năng suất 35 tấn quả và hình thức quả mọng đẹp hơn so với trước. Còn tại vườn cam đường canh diện tích 2ha sử dụng phân vi sinh cũng đã cho năng suất tăng từ 70 tấn lên 100 tấn trong vụ vừa qua. “Đây là năng suất hàng đầu trong lứa tuổi của cây. Với tổng diện tích 2 vườn cam Vinh và cam đường canh là 5,5ha đã cho thu khoảng 4,5 tỷ đồng” ông Hòa phấn khởi chia sẻ.

Hay với diện tích 4 sào trồng bưởi Diễn và bưởi Hoàng, anh Nguyễn Văn Chiến (Đông Tảo, Khoái Châu, Hưng Yên) cũng được người quen giới thiệu và mạnh dạn đưa vào sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh trên diện tích bưởi của gia đình. Sau một năm đưa vào sử dụng, vườn bưởi của anh Chiến cho năng suất cao hơn gấp đôi, quả đẹp mã ngon hơn và ngừa được tình trạng ruồi vàng đục quả so với việc không dùng phân hữu cơ vi sinh. Đặc biệt, công ty Vinatech cũng đã bao tiêu toàn bộ đầu ra sản phẩm với mức giá 33.000 đồng/quả mua tại vườn (tăng 6.000 đồng/quả so với vụ năm trước). 

Phân hữu cơ vi sinh - giải pháp cho sản xuất nông nghiệp bền vững

Tiến sỹ Hồ Tuyên - Viện Công nghệ sinh học (Viện Hàn lâm khoa học Việt Nam) cho hay, việc bón phân vô cơ trên cây trồng thì cây chỉ hấp thụ được 30%, còn bao nhiêu thì nằm lại trong đất, trong nước khiến đất bị chai cứng. Nguy cơ thấy rõ từ phân bón vô cơ khi chỉ cần vô tình hay hữu ý dùng sai liều lượng, sai phương pháp với thói quen lạm dụng phân bón hóa học của người dân. Do đó, theo Tiến sỹ Hồ Tuyên, việc phát triển nông nghiệp hữu cơ vi sinh, với các chế phẩm bổ sung các vi sinh vật, các vi lượng an toàn có lợi cho cây trồng sẽ giúp bổ sung dinh dưỡng cho đất. Không ngạc nhiên khi kết quả cho thấy năng suất sẽ tăng thêm 20-30% so với dùng phân vô cơ. “Có thể khẳng định, việc sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh đồng thời với việc cắt giảm lượng phân bón hóa học và thuốc trừ sâu, năng suất thu hoạch tăng lên, trái cây thơm ngon, đậm hương vị đặc trưng, màu sắc bóng đẹp chất lượng cao, không có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật là cơ hội để rau quả Việt Nam hướng đến những thị trường khó tính và cũng rất có giá trị như Mỹ, Nhật Bản đồng thời nhắm đến những thị trường rộng lớn hơn, đắt giá hơn khi Việt Nam ngày càng hội nhập sâu với thế giới” Tiến sỹ Hồ Tuyên nhấn mạnh.

leftcenterrightdel

Chị Nguyễn Thị Cương (Đa Mai, Bắc Giang) cho biết dùng phân bón hữu cơ vi sinh đem lại hiệu quả cao 

Tiến sỹ Hồ Tuyên cũng thừa nhận, phân vi sinh không chỉ có tác động lên đất, cây trồng, đem lại chất lượng nông phẩm đạt tiêu chuẩn xuất khẩu giá trị cao, người nông dân còn hoàn toàn an tâm về vấn đề sức khỏe khi tiếp xúc trực tiếp với loại phân vi sinh.

Đồng quan điểm này, TS Nguyễn Đăng Nghĩa, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu và Tư vấn nông nghiệp nhiệt đới nhấn mạnh: Phân hữu cơ sau khi chế biến mà đưa thêm các chủng vi sinh vật hữu ích vào nữa gọi là phân hữu cơ vi sinh. Việc sử dụng phân hữu cơ vi sinh không chỉ giúp bà con tích kiểm được phân bón, thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật mà còn có thể đa dạng hóa mùa vụ. Năng suất thu hoạch tăng lên, trái cây thơm ngon, đậm hương vị đặc trưng, màu sắc bóng đẹp chất lượng cao, không có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật là cơ hội để rau quả Việt Nam hướng đến những thị trường khó tính và cũng rất có giá trị như Mỹ, Nhật Bản. Đồng thời, nhắm đến những thị trường rộng lớn hơn, đắt giá hơn khi Việt Nam ngày càng hội nhập sâu với thế giới. Không chỉ có tác động lên đất, cây trồng, đem lại chất lượng nông phẩm đạt tiêu chuẩn xuất khẩu giá trị cao, người nông dân còn hoàn toàn an tâm về vấn đề sức khỏe khi tiếp xúc trực tiếp với loại phân thế hệ mới này. Khái niệm nền nông nghiệp sạch tưởng chừng như rộng lớn nhưng thực chất chỉ cần bắt nguồn từ việc thay đổi tập quán, thói quen có hại, hướng đến những sản phẩm hữu ích thân thiện với môi trường, cây trồng và con người và quan trọng hơn nữa là dùng đúng sản phẩm phân bón an toàn, hiệu quả.

Chủ tịch HĐQT Vinatech Bùi Minh Hường chia sẻ: "Trái đất đang gặp nhiều thử thách với nền nông nghiệp và nhu cầu lương thực toàn cầu. Thế giới đang cần thêm nhiều thực phẩm và thực phẩm dinh dưỡng, được trồng trọt mà không phải phụ thuộc vào những nguồn tài nguyên giới hạn, với một chi phí hợp lý và không phá hoại môi trường. Sản phẩm phân bón hữu cơ vi sinh chính là một trong các yếu tốt đáp ứng tốt yêu cầu đó"./.