Thuộc địa phận thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương, Côn Sơn - Kiếp Bạc không chỉ là quần thể kiến trúc cổ kính với cảnh quan thiên nhiên đẹp mà còn là hai di tích lịch sử nổi tiếng gắn liền với thân thế và sự nghiệp của anh hùng dân tộc Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi; Tam Tổ Trúc Lâm và nhiều danh nhân, hiền sĩ ở các thời đại .

Khu di tích quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc là trung tâm văn hóa, tín ngưỡng của đất nước, với phong cảnh sơn thủy hữu tình thu hút khách du lịch đến tham quan hàng năm. Nơi đây, gắn liền với chiến công lừng lẫy 3 lần đánh thắng quân xâm lược Nguyên Mông của quân dân nhà Trần ở thế kỷ XIII; là trung tâm Phật giáo Trúc Lâm thời Trần; với cuộc đời, sự nghiệp anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi.

ĐỀN KIẾP BẠC

Đền Kiếp Bạc thờ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn và toàn thể gia quyến. Đền tọa lạc giữa thung lũng núi Rồng với địa thế thuận lợi nhìn ra con sông Thương, bên tả có núi Bắc Đẩu, bên hữu là núi Nam Tào. Đền bao gồm các công trình Nghi Môn, giếng Mắt Rồng, các tòa điện thờ Hưng Đạo Vương, Phạm Ngũ Lão, công chúa Thiên Thành - phu nhân Hưng Đạo Vương và hai con gái Nhị vị Vương cô. Hiện đền có lưu giữ 5 pho tượng đồng mang giá trị văn hóa, tâm linh lớn.

KHU DI TÍCH DANH THẮNG CÔN SƠN

Khu di tích Côn Sơn gắn liền với cuộc đời của nhiều danh nhân trong lịch sử với núi non, chùa tháp, rừng thông, khe suối và các di tích nổi tiếng.

leftcenterrightdel
 Toàn cảnh chùa Côn Sơn

Chùa Côn Sơn

Chùa Côn Sơn (tục gọi là chùa Hun) tọa lạc dưới chân núi Kỳ Lân có tên chữ là Thiên Tư Phúc Tự nghĩa là chùa được trời ban cho phúc lành. Chùa được xây dựng vào đầu thế kỷ X; Thế kỷ XIV, được mở rộng quy mô trở thành một trong ba trung tâm của thiền phái Trúc Lâm. Trải qua những biến thiên của lịch sử, ngày nay chùa Côn Sơn không ngừng được trùng tu tôn tạo, các công trình kiến trúc được phục dựng theo văn bia và sử sách đã ghi chép với quy mô bề thế, uy nghi.

Vãn cảnh Côn Sơn, du khách sẽ được tham quan các công trình kiến trúc đặc sắc tiêu biểu như toa Cửu Phẩm Liên Hoa.

leftcenterrightdel
 Tòa Cửu phẩm Liên Hoa

Năm 1330, Đệ Tam Thánh Tổ Huyền Quang mở rộng chùa, lập ra Cửu phẩm Liên Hoa. Năm 2017, công trình này đã được tôn tạo thành công tạo nên điểm nhấn kiến trúc trong cảnh quan thanh tịnh, linh thiêng của chốn Côn Sơn. Tòa Cửu phẩm Liên Hoa gồm cây Phẩm 9 tầng và nhà Phẩm. Nhà Phẩm được dựng hoàn toàn bằng gỗ lim, gỗ vàng tâm, đá xanh Thanh Hóa, ngói mũi hài phục chế và hàng nghìn viên gạch Bát Tràng. Với kết cấu 3 tầng, 12 mái, cả công trình tựa như một bông sen thanh thoát với 3 lớp cánh hoa mãn khai. Còn tòa tháp Cửu phẩm Liên Hoa hình bát giác 9 tầng cao 10.3 m với những chi tiết chạm trổ, điêu khắc tinh xảo. Tất cả tạo nên một công trình nghệ thuật sáng tạo độc đáo của Phật giáo chỉ có duy nhất ở Việt Nam.

Giếng Ngọc tọa lạc ở chân núi Kỳ Lân, trên đường lên Bàn Cờ Tiên, phía sau là Đăng Minh bảo tháp - nơi đặt xá lị Huyền Quang tôn giả. Nằm ở vị trí cao hơn mái ngói chùa Côn Sơn nhưng mùa nào giếng Ngọc cũng luôn đầy nước. Người xưa quan niệm rằng giếng Ngọc là huyệt mạch của núi Côn Sơn và chính là mắt của Kỳ Lân. Đây không chỉ là nguồn nước quý của di tích mà còn là một điểm tham quan mang nhiều giá trị tâm linh. Từ giếng Ngọc, bạn men theo các bậc đá leo lên đỉnh Côn Sơn có đặt Bàn Cờ Tiên - nơi Nguyễn Trãi cũng các bậc tiền nhân dừng chân chơi cờ. Từ đỉnh Côn Sơn, một vùng núi non hùng vĩ thu gọn lại trong tầm mắt người lữ hành…

  • Đền thờ Nguyễn Trãi

Điểm nổi bật trong khu di tích danh thắng Côn Sơn đó là đền thờ Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi có tên chữ là “Ức Trai linh từ”. Ngôi đền tọa lạc dưới chân núi Ngũ Nhạc, Kỳ Lân, tựa lưng vào Tổ Sơn tạo thành thế “tả thanh long, hữu bạch hổ”. Đền bao gồm các công trình như đền Chính, Tả vu, Hữu vu, Nghi môn nội, Nghi môn ngoại, cầu Thấu Ngọc… mang đậm phong cách kiến trúc thời hậu Lê. Quanh đền là dòng suối Côn Sơn ngày đêm chảy rì rầm như tiếng đàn cầm vang vọng giữa núi rừng xanh ngắt đã đi vào thơ ca, sử sách.

“Côn Sơn suối chảy rì rầm

Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai…”

Đặc biệt, ở Hậu cung của đền Chính thờ tượng đồng Nguyễn Trãi cao 1.4m, nặng 600kg và tượng song thân phụ mẫu của ngài. Đền thờ Nguyễn Trãi chính là nơi lưu giữ tâm hồn, cốt cách, tài đức lớn lao của vị Danh nhân văn hóa thế giới này.

LỄ HỘI CÔN SƠN - KIẾP BẠC

Hàng năm, Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc được tổ chức 2 lần chính vào mùa xuân và mùa thu với nhiều hoạt động tín ngưỡng dân gian mang đậm nét văn hóa truyền thống đặc sắc, thu hút rất nhiều du khách thập phương về tham dự, vãn cảnh.

  • Lễ hội mùa xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc

Lễ hội mùa xuân diễn ra từ ngày 16 đến ngày 23 tháng Giêng âm lịch hàng năm để tưởng nhớ ngày viên tịch của Đệ tam Thánh tổ Huyền Quang tôn giả. Trong những ngày diễn ra lễ hội, nhiều nghi thức tế lễ, diễn xướng dân gian được tổ chức như Lễ Mông Sơn thí thực, lễ tế trời đất, lễ rước nước, pháo đất, cờ người, thi gói bánh chương, giã bánh giày…

Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc

Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc được tổ chức từ ngày 15 đến ngày 20 tháng Tám âm lịch hàng năm để tưởng niệm ngày mất của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn và Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi. Lễ hội diễn ra với các nghi lễ: lễ rước cỗ tiến Thánh, lễ hội quân trên sông Lục Đầu, lễ cầu an, hội hoa đăng , lễ ban ấn của Đức Thánh Trần và rất nhiều trò chơi dân gian thu hút sự tham gia của người dân địa phương cũng như khách du lịch.

Những giá trị lịch sử, văn hóa của mảnh đất địa linh nhân kiệt Côn Sơn - Kiếp Bạc sẽ mãi trường tồn vĩnh hằng cùng với non sông đất Việt./.